Kredyt na przejęte dane osobowe – jak działa kradzież tożsamości i jakie sygnały w BIK powinny zapalić lampkę
- Jeśli nie składałeś wniosku, a w BIK widzisz nowe zapytanie, traktuj to jak próbę wyłudzenia.
- Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe mają obowiązek sprawdzić, czy Twój PESEL jest zastrzeżony przed udzieleniem kredytu lub pożyczki.
- Co robisz teraz? Zastrzeż PESEL, włącz alerty/powiadomienia BIK i trzymaj gotową procedurę reakcji na obce zapytania.
Jeśli ktoś „bierze kredyt na Twoje dane”, zwykle zaczyna od wniosku w banku lub firmie pożyczkowej, a ślad po tym pojawia się w BIK jako zapytanie.
Dlatego kontrola zdarzeń w BIK, zastrzeżenie PESEL i szybka, uporządkowana reakcja mają realne znaczenie. Poniżej dostajesz mapę działania: jak działa kradzież tożsamości, skąd biorą się dane, jakie sygnały pojawiają się wcześniej niż windykacja i jakie kroki wykonujesz w konkretnej kolejności.
Warianty rozwiązań w skrócie – co masz do wyboru?
Tabela jest przewijana poziomo na telefonie.
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Zastrzeżenie PESEL | Gdy chcesz odciąć część wyłudzeń „na dane” przed startem | Wymusza weryfikację statusu PESEL przy kredycie/pożyczce | Trzeba pamiętać o czasowym cofnięciu zastrzeżenia, gdy sam bierzesz kredyt | Cofniesz zastrzeżenie i zapomnisz ponownie włączyć |
| Monitoring zdarzeń w BIK | Gdy chcesz widzieć zapytania i nowe zobowiązania szybciej niż windykacja | Skraca czas reakcji, ułatwia zebranie dowodów | Wymaga raportu i aktywnych powiadomień | Zignorujesz pojedyncze obce zapytanie i dasz oszustowi czas |
| Procedura sporu i zgłoszeń | Gdy w BIK widzisz obcy kredyt/pożyczkę albo dostajesz wezwanie | Porządkuje kontakt z bankiem, BIK i organami ścigania | Wymaga terminów i kompletowania dokumentów | „Ugoda” lub wpłata „dla spokoju”, zanim wyjaśnisz źródło długu |
Przykładowa decyzja: Jeśli nie bierzesz teraz kredytu, utrzymuj zastrzeżony PESEL i włącz monitoring BIK. Gdy pojawi się obce zapytanie, uruchamiasz procedurę natychmiast.
Na czym polega kredyt na przejęte dane osobowe i jak działa kradzież tożsamości?
Mechanizm jest powtarzalny: przestępca zdobywa dane identyfikacyjne, podszywa się pod Ciebie w procesie zdalnym lub „na dokument” i uruchamia finansowanie. W BIK często najpierw widać zapytanie kredytowe, a potem pojawia się nowe zobowiązanie. Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe mają obowiązek zweryfikować status zastrzeżenia PESEL w rejestrze zastrzeżeń przed udzieleniem kredytu lub pożyczki.
Skąd oszuści biorą Twoje dane i jakie błędy najczęściej otwierają im drogę?
Najczęstsze źródła i ścieżki „wejścia” są dość stałe:
- Phishing podszycie pod bank, operatora, kuriera lub e-usługę i przejęcie danych z formularza, rozmowy albo fałszywej strony logowania.
- Wyciek danych baza klientów, w której obok kontaktu znajdują się dane identyfikacyjne.
- Nadmiarowe dokumenty wysyłanie skanu dowodu, gdy wystarczy potwierdzenie tożsamości w bezpiecznym kanale.
- Higiena dostępu powtarzane hasła i brak weryfikacji adresu strony logowania.
Wskazówka: Nie wysyłaj skanu dowodu e-mailem bez jasnej podstawy, a gdy musisz przekazać dokument, żądaj informacji o bezpiecznym kanale i minimalnym zakresie danych.
Jakie są pierwsze sygnały, że ktoś próbuje wziąć kredyt na Twoje dane, zanim zobaczysz obciążenia na koncie?
Najwcześniej pojawia się alert o nowym zdarzeniu w danych kredytowych, jeśli masz aktywne powiadomienia. Równolegle możesz dostać SMS lub e-mail o kodzie do podpisu umowy, którego nie zamawiałeś, albo telefon w sprawie „dokończenia wniosku”. To jest moment, w którym kończysz rozmowę i weryfikujesz kontakt w bezpieczny sposób, przez oficjalną stronę instytucji lub jej infolinię.
Ostrzeżenie: Nie podawaj kodów SMS do autoryzacji, nawet jeśli rozmówca zna Twoje dane, rozmowę kończysz i oddzwaniasz na oficjalny numer instytucji.
Jak czytać BIK: zapytanie, wniosek, zobowiązanie, trzy poziomy alarmu
Tabela jest przewijana poziomo na telefonie.
| Poziom | Co widzisz | Co to znaczy | Co robisz | Czego nie robisz |
|---|---|---|---|---|
| 1. Zapytanie | Obce zapytanie kredytowe w raporcie | Ktoś testuje dane lub zaczyna proces | Zastrzegasz PESEL, kontaktujesz instytucję z zapytania, archiwizujesz raport | Nie klikasz linków z wiadomości, nie podajesz kodów |
| 2. Proces w toku | Kody do podpisu, telefony „dokończenia wniosku”, prośby o „potwierdzenie danych” | Trwa próba domknięcia umowy | Wstrzymanie procesu w instytucji, żądanie kopii wniosku i kanału zawarcia | Nie „weryfikujesz” niczego przez cudzy formularz |
| 3. Zobowiązanie | Nowy produkt jako czynny, wezwania, windykacja | Umowa zawarta bez Twojej zgody | Formalny sprzeciw/reklamacja, zawiadomienie, komplet dowodów, monitoring kolejnych zdarzeń | Nie podpisujesz ugody, nie płacisz „dla spokoju” |
Doprecyzowanie: Zapytanie w BIK to ślad sprawdzenia historii przez instytucję, a zobowiązanie oznacza, że produkt został uruchomiony i jest wykazany jako czynny.
W raporcie BIK widzisz zapytania z ostatnich 12 miesięcy, a część zapytań wpływa na ocenę punktową. To wystarcza, aby wyłapać świeże próby wyłudzeń i zbudować oś czasu.
Jak odróżnić normalne zapytanie kredytowe od podejrzanego zdarzenia w BIK, gdy nie składałeś wniosku?
Jeśli składałeś wniosek o kredyt, kartę lub limit, zapytanie w BIK jest spodziewane. BIK opisuje regułę, że gdy w ciągu 14 dni wnioskujesz o ten sam rodzaj kredytu w różnych bankach, jest to traktowane jako jedno zapytanie w kontekście oceny punktowej. Podejrzane zdarzenie nie pasuje do kalendarza Twoich działań: nie składałeś wniosku, nie kontaktowałeś się z instytucją, a zapytanie dotyczy produktu, którego nie planujesz.
Porada: Spisz ostatnie 30 dni, wypisz instytucje, w których faktycznie wnioskowałeś. Jeśli zapytanie nie ma „pary” w Twoich działaniach, uruchamiasz procedurę alarmową.
Co zrobić natychmiast, gdy widzisz podejrzane zapytanie lub kredyt w BIK?
Tabela jest przewijana poziomo na telefonie.
| Czas | Cel | Kroki | Uwaga |
|---|---|---|---|
| 0-15 min | Zatrzymanie eskalacji | Zastrzeż PESEL, pobierz i archiwizuj Raport BIK, zabezpiecz bankowość (hasła, limity, wyłączenie zbędnych kanałów) | Jeśli podejrzewasz przejęcie danych dowodu, zaplanuj jego unieważnienie |
| 15-60 min | Wstrzymanie procesu | Kontakt z instytucją, która wykonała zapytanie, żądanie wstrzymania procesu i informacji o kanale złożenia wniosku | Kontakt wyłącznie przez oficjalny numer lub stronę instytucji |
| Do 24 h | Ślad formalny | Pisemny sprzeciw/reklamacja, zawiadomienie o podejrzeniu przestępstwa, kompletowanie dowodów | Nie podpisuj ugód, nie płać „dla spokoju” |
| 7 dni | Kontrola wtórnych prób | Monitoring kolejnych zapytań, kontrola danych kontaktowych w bankach, archiwizacja korespondencji | Ustal stały cykl kontroli BIK |
Ostrzeżenie: Nie „załatwiaj sprawy” przez link z SMS-a lub e-maila, nawet jeśli wygląda jak bank, korzystasz z oficjalnej strony lub infolinii.
Jakie dokumenty i dowody zebrać do banku, BIK i na policję, aby skutecznie wyjaśnić sprawę?
W praktyce wygrywa ten, kto ma porządek w dowodach. Najlepiej zebrać je tak, aby dało się z nich odtworzyć oś czasu bez domysłów:
- Raport BIK zapis pliku z widocznym zapytaniem lub zobowiązaniem (z datą i nazwą instytucji).
- Ślady kontaktu e-maile, SMS-y, numery telefonów, nagłówki wiadomości, zrzuty ekranu z datą i godziną.
- Status PESEL potwierdzenie zastrzeżenia PESEL oraz data wykonania tej czynności.
- Dokument tożsamości jeśli dotyczy: potwierdzenie zgłoszenia nieuprawnionego użycia danych i unieważnienia dowodu.
- Oś czasu jeden dokument z listą zdarzeń, dat, godzin i załączników.
Wskazówka: W jednym pliku spisz oś czasu, daty zapytania w BIK, daty kontaktów, datę zastrzeżenia PESEL, a do każdego punktu dołącz dowód.
Tabela jest przewijana poziomo na telefonie.
| Adresat | Co piszesz | O co żądasz | Co załączasz |
|---|---|---|---|
| Bank/pożyczkodawca | „Nie składałem wniosku i nie zawierałem umowy.” | Wstrzymanie procesu/roszczeń, kopia wniosku, kanał zawarcia, daty i ścieżka (online/telefon/oddział) | Raport BIK, potwierdzenie zastrzeżenia PESEL, oś czasu |
| Windykacja | „Kwestionuję istnienie zobowiązania, tożsamość została wykorzystana bez mojej zgody.” | Wskazanie wierzyciela, numer umowy, podstawa roszczeń i przetwarzania danych | Potwierdzenie zgłoszenia sprawy i korespondencja z wierzycielem |
| Policja | „Zawiadamiam o podejrzeniu wykorzystania moich danych do uzyskania finansowania.” | Przyjęcie zawiadomienia, sygnatura sprawy | Raport BIK, oś czasu, dowody kontaktu, potwierdzenia działań (PESEL/dowód) |
Jakie są typowe pułapki po kradzieży tożsamości: „ugody”, windykacja, cesje i fałszywe „potwierdzenia spłaty”?
Po wyłudzeniu pojawiają się kontakty, które brzmią „profesjonalnie”: propozycja ugody, wezwanie do zapłaty, informacja o cesji (sprzedaży długu), prośba o „potwierdzenie danych”. Najpierw ustalasz wierzyciela i kanał zawarcia umowy, dopiero potem podejmujesz decyzje finansowe. Jeśli ktoś przesyła „potwierdzenie spłaty” lub „umorzenie” w zamian za przelew, często chodzi o wtórne oszustwo.
Ostrzeżenie: Nie wysyłaj skanu dowodu windykacji i nie podpisuj ugody, zanim wierzyciel nie potwierdzi, że to Ty zawarłeś umowę.
Jak zabezpieczyć się na przyszłość i gdzie są granice ochrony?
Na poziomie państwowym masz usługę Zastrzeż PESEL, a banki i pożyczkodawcy od 1 czerwca 2024 r. weryfikują status zastrzeżenia przed zawarciem umowy kredytu lub pożyczki. Na poziomie danych kredytowych uruchamiasz alerty/powiadomienia BIK i regularnie kontrolujesz raport. Na poziomie banku ustawiasz limity transakcji, blokady kanałów, które nie są Ci potrzebne, oraz zasadę oddzwaniania na oficjalny numer.
- Zastrzeżenie PESEL nie chroni przed próbą wyłudzenia kodów, haseł i dostępu do bankowości przez socjotechnikę.
- Alerty BIK nie zatrzymają oszusta, jeśli dasz mu kody autoryzacyjne lub dostęp do telefonu, skrócą jednak czas reakcji.
- Nadal obowiązuje higiena: weryfikacja domen, brak kliknięć w linki „z wiadomości”, brak podawania kodów, stałe limity i powiadomienia w banku.
Porada: Ustal jeden dzień w miesiącu na kontrolę raportu i zdarzeń, a każdą zmianę danych kontaktowych w banku traktuj jako zadanie do weryfikacji.
Checklista, co zrobić krok po kroku
- Sprawdź Raport BIK, zapisz plik i zanotuj datę oraz nazwę instytucji przy zapytaniu lub produkcie.
- Zastrzeż PESEL, jeśli nie jest zastrzeżony, a gdy podejrzewasz przejęcie dowodu, zgłoś nieuprawnione użycie danych i unieważnij dokument.
- Skontaktuj się z instytucją, która wykonała zapytanie, żądaj wstrzymania procesu i informacji o kanale złożenia wniosku.
- Zabezpiecz dowody, e-maile, SMS-y, numery telefonów, zrzuty ekranu, oś czasu zdarzeń.
- Złóż zawiadomienie, jeśli doszło do uruchomienia zobowiązania lub prób wyłudzenia, dołącz dowody z raportu i korespondencji.
- Włącz alerty/powiadomienia BIK i ustaw limity bezpieczeństwa w bankowości, żeby skrócić czas reakcji przy kolejnych próbach.
FAQ, najczęściej zadawane pytania
Jak sprawdzić, czy ktoś złożył wniosek o kredyt na moje dane w BIK?
Sprawdzasz w Raporcie BIK sekcję zapytań i listę zobowiązań. Obce zapytanie lub nieznany produkt traktujesz jako alarm.
Czy samo zapytanie kredytowe w BIK oznacza, że mam już zaciągnięty kredyt?
Nie. Zapytanie oznacza sprawdzenie historii przed decyzją, a gdy nie składałeś wniosku, kontaktujesz instytucję i wstrzymujesz proces.
Co daje zastrzeżenie PESEL przy kredycie na przejęte dane osobowe?
Od 1 czerwca 2024 r. instytucje finansowe sprawdzają status zastrzeżenia przed udzieleniem kredytu lub pożyczki. Zastrzeżenie ogranicza możliwość zawarcia umowy na Twoje dane w standardowym procesie.
Jak długo zapytania kredytowe są widoczne w Raporcie BIK?
W raporcie widzisz zapytania kredytowe z ostatnich 12 miesięcy. To pozwala wyłapać świeże próby wyłudzeń i zbudować oś czasu.
Czy mogę unieważnić dowód, jeśli podejrzewam kradzież tożsamości?
Tak. Zgłaszasz nieuprawnione wykorzystanie danych i unieważniasz dowód przez usługi publiczne lub w urzędzie gminy, po unieważnieniu dokument traci ważność.
Czy BIK wysyła wiadomości z linkami do „potwierdzenia danych” albo „dopłaty”?
Powiadomienia BIK informują o nowym zdarzeniu, a szczegóły sprawdzasz po zalogowaniu. Link z prośbą o dopłatę lub podanie danych traktuj jako podejrzany.
Co powiedzieć bankowi, gdy widzę w BIK kredyt, którego nie brałem?
Mówisz: „nie składałem wniosku, żądam wstrzymania procesu i kopii wniosku wraz z kanałem zawarcia umowy”. Dołączasz Raport BIK i potwierdzenie zastrzeżenia PESEL.
Słowniczek pojęć
Źródła i podstawa prawna
- Gov.pl, „Zastrzeż swój numer PESEL lub cofnij zastrzeżenie”, dostęp: 14/02/2026 r.
- Ministerstwo Cyfryzacji, komunikat „Ważne zmiany od 1 czerwca…”, 31/05/2024 r.
- Gov.pl, „Zgłoś nieuprawnione wykorzystanie danych… unieważnij dowód”, dostęp: 14/02/2026 r.
- BIK, „Alerty BIK / powiadomienia”, dostęp: 14/02/2026 r.
- BIK, „Co wpływa na wysokość oceny punktowej? (reguła 14 dni)”, dostęp: 14/02/2026 r.
- BIK, „Czy kiedy składam wniosek o kredyt, obniżam swoją ocenę punktową BIK? (widoczność 12 miesięcy)”, dostęp: 14/02/2026 r.
- KNF, „Gdzie uzyskam pomoc? (cyberoszustwa)”, 29/01/2024 r.
Dane liczbowe aktualne na dzień: 14/02/2026 r.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Zastrzeż PESEL i utrzymuj zastrzeżenie, gdy nie planujesz podpisu umowy kredytu.
- Włącz alerty/powiadomienia w BIK, a raport archiwizuj przy każdym alarmie.
- Gdy pojawi się kredyt na przejęte dane osobowe lub obce zapytanie, działaj według checklisty, bez ugodowych skrótów.
Aktualizacja artykułu: 14 lutego 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny. Treści nie stanowią porady prawnej ani finansowej ani nie są indywidualną rekomendacją. Materiał nie jest usługą doradztwa; ma charakter ogólny i nie uwzględnia Twojej sytuacji. Przed złożeniem wniosku lub podpisaniem umowy porównaj warunki w banku i w dokumentach produktowych oraz – w razie potrzeby – skonsultuj się z uprawnionym specjalistą (np. NOTUS Finanse, Expander lub Lendi). Artykuł może zawierać linki afiliacyjne.
Jacek Grudniewski
Nazywam się Jacek Grudniewski. Od 20 lat specjalizuję się w promocji usług bankowych w modelu afiliacyjnym. Jestem ekonomistą, a doświadczenie w branży finansowej zdobywałem, pracując jako przedstawiciel ubezpieczeniowo-finansowy w ING Nationale-Nederlanden / ING Usługi Finansowe. Od 2006 roku rozwijam sieć poradników, w których publikuję analizy ofert oraz materiały dotyczące promocji bankowych.
