Kredyt gotówkowy a rozwód i rozdzielność majątkowa – kto odpowiada za raty, jeśli umowa jest na jedną osobę lub na dwie?
- Jeśli zastanawiasz się, czy po rozstaniu bank „przeniesie” raty na drugą osobę, tu znajdziesz jasną odpowiedź.
- Najczęstszy spór dotyczy kredytu na jedną osobę, który finansował rodzinę, oraz kredytu na dwie osoby z odpowiedzialnością solidarną.
- Co możesz zrobić teraz: zbierz umowę i harmonogram, ustal kto jest stroną umowy, przygotuj plan rozmowy z bankiem oraz projekt porozumienia między Wami.
Masz kredyt gotówkowy i rozwód, a w tle pytanie: kto ma płacić raty, gdy emocje już opadły, a bank czeka na przelew?
W praktyce bank rozlicza to prosto: patrzy na umowę i na to, kto podpisał zobowiązanie. Ustalenia po rozwodzie działają między Wami, dopóki bank nie zaakceptuje zmiany dłużnika na piśmie. Jednocześnie w relacjach małżeńskich istnieją przepisy, które mogą uruchamiać odpowiedzialność za zobowiązania zaciągnięte na potrzeby rodziny oraz reguły egzekucji z majątku wspólnego, dlatego w artykule rozdzielam te warstwy krok po kroku.
Warianty rozwiązań w skrócie – co masz do wyboru?
| Opcja | Kiedy wybrać | Zalety | Wady | Największe ryzyko |
|---|---|---|---|---|
| Kredyt na jedną osobę, spłata „po staremu” | Gdy bank nie wyraża zgody na zmianę dłużnika albo druga osoba nie ma zdolności | Najmniej formalności wobec banku | Ryzyko sporów o zwrot rat między Wami | Brak wpływu na bank, jeśli druga strona „obiecała” spłatę |
| Kredyt na dwie osoby, spłata solidarna | Gdy oboje podpisaliście umowę i bank widzi dwóch dłużników | Jasne zasady wobec banku, każdy odpowiada za całość długu | Ryzyko, że bank żąda całości od jednej osoby | Opóźnienie jednej osoby obciąża historię drugiej |
| Przejęcie długu / zwolnienie z długu (aneks) | Gdy jedna osoba chce zostać jedynym dłużnikiem i ma zdolność kredytową | Jedna odpowiedzialna osoba, mniej konfliktów o raty | Wymaga zgody banku i procedury oceny | Odmowa banku blokuje zmianę dłużnika |
Przykładowa decyzja: jeśli kredyt jest na dwie osoby, zacznij od porozumienia o tym, kto płaci raty i kiedy, a równolegle złóż do banku wniosek o przejęcie długu, jeśli jedna strona chce zostać jedynym dłużnikiem.
Czy rozwód zmienia odpowiedzialność za kredyt gotówkowy wobec banku?
W sprawach kredytów po rozstaniu najczęściej mieszają się trzy różne warstwy odpowiedzialności. Jeśli rozdzielisz je na początku, rozmowa z bankiem i negocjacje między Wami stają się prostsze.
- Warstwa 1: umowa z bankiem, kto jest kredytobiorcą, współkredytobiorcą, poręczycielem, współdłużnikiem. To z tej listy bank żąda rat.
- Warstwa 2: zobowiązania na potrzeby rodziny (KRO art. 30), w pewnych sytuacjach małżonkowie mogą odpowiadać solidarnie za zobowiązania zaciągnięte w sprawach zwykłych potrzeb rodziny, nawet jeśli formalnie umowę podpisała jedna osoba.
- Warstwa 3: z czego może być egzekucja (KRO art. 41), osobne pytanie brzmi: czy wierzyciel może sięgnąć do majątku wspólnego, co zależy m.in. od zgody drugiego małżonka i okoliczności powstania długu.
Szybki test do art. 41 KRO:
- Czy drugi małżonek wyraził zgodę na zaciągnięcie zobowiązania lub na konkretną czynność, która je tworzyła?
- Czy dług dotyczył potrzeb rodziny, czy raczej indywidualnego celu jednej osoby?
- Kiedy powstał dług w relacji do rozdzielności majątkowej i rozwodu, data porządkuje ryzyka egzekucyjne.
Ten test nie zastępuje analizy dokumentów, ale porządkuje rozmowę z prawnikiem i bankiem.
Jeśli w umowie jako kredytobiorca widnieje jedna osoba, bank żąda rat od tej osoby, nawet gdy po rozwodzie ustalicie inny podział kosztów. Jeśli w umowie są dwie osoby, bank może żądać spłaty od obu, zgodnie z zasadami solidarności dłużników. Zmiana dłużnika wymaga odrębnej procedury i zgody banku, zwykle w formie aneksu.
| Rola | Co to oznacza w praktyce | Najczęstszy błąd po rozwodzie |
|---|---|---|
| Kredytobiorca / współkredytobiorca | Odpowiada wobec banku zgodnie z umową, przy dwóch osobach często działa solidarność dłużników | „W wyroku jest zapis, więc bank przestaje mnie ścigać” |
| Poręczyciel | Może odpowiadać za spłatę, gdy dłużnik nie płaci, zakres wynika z umowy poręczenia | Mylenie poręczenia z ustną „pomocą w rodzinie” |
| Przystąpienie do długu / współdłużnik | Osoba dołącza do długu i odpowiada jak dłużnik, zwykle na podstawie dodatkowej umowy | Ustne ustalenia traktowane jak formalna zmiana dłużnika |
Kredyt na jedną osobę: kto spłaca, jeśli pieniądze poszły na rodzinę?
Typowy scenariusz: kredyt gotówkowy wziął jeden małżonek, a środki poszły na remont, sprzęty albo bieżące rachunki. Bank nadal widzi jednego dłużnika, więc oczekuje rat od tej osoby. Przy sporze między Wami znaczenie ma to, na co realnie poszły pieniądze i jak to udowodnisz.
„Zwykłe potrzeby rodziny” w praktyce (filtr do rozmowy o art. 30 KRO):
- Częściej tak: bieżące rachunki, żywność, podstawowe wyposażenie, konieczne naprawy, wydatki na dzieci.
- Częściej nie: ryzykowne inwestycje, wydatki luksusowe niepowiązane z utrzymaniem rodziny, prywatne cele jednej osoby bez związku z domem.
Granica bywa sporna, liczą się okoliczności, skala wydatku i to, czy cel był realnie związany z utrzymaniem rodziny.
Kredyt na dwie osoby: jak działa odpowiedzialność solidarna w praktyce?
Solidarność dłużników oznacza, że bank wybiera najskuteczniejszą drogę dochodzenia spłaty. Gdy jeden były małżonek przestaje płacić, bank może kontaktować się z drugim i oczekiwać pełnej raty. Później wraca temat rozliczenia między Wami, jako roszczenie zwrotne po spłacie za drugą osobę.
| Przykład | Co robi bank | Co dzieje się między Wami |
|---|---|---|
| Rata 1 200 zł, jedna osoba nie płaci | Żąda 1 200 zł od drugiej osoby, bo obie są dłużnikami | Osoba płacąca dochodzi zwrotu części od współdłużnika, według ustaleń lub zasad regresu |
| Jedna osoba spłaca całość długu | Zamyka zobowiązanie, druga osoba przestaje być dłużnikiem wobec banku | Pozostaje rozliczenie zwrotu między Wami, jeśli przysługuje |
Dowody, które najczęściej „wygrywają” spór o zwrot rat:
- Potwierdzenia przelewów z tytułem płatności i numerem rachunku kredytu.
- Harmonogram i historia spłat pokazujące, która rata została opłacona i kiedy.
- Porozumienie między Wami lub korespondencja mailowa, w której druga strona potwierdza zasady spłaty.
Rozdzielność majątkowa: co zmienia dla długu sprzed i po jej ustanowieniu?
Rozdzielność bywa umowna (akt notarialny) albo sądowa. Dla banku liczy się to, kto podpisał umowę, a dla Waszych rozliczeń liczą się daty: data umowy kredytu, data ustanowienia rozdzielności, data rozwodu. Gdy kredyt jest na jedną osobę, bank rozlicza tę osobę niezależnie od ustroju majątkowego. Gdy kredyt jest na dwie osoby, rozdzielność nie usuwa solidarnej odpowiedzialności wynikającej z umowy.
Czy da się „przepisać” kredyt na byłego małżonka i czego żąda bank?
Potocznie mówi się „przepisać kredyt”, w praktyce chodzi o przejęcie długu i zwolnienie dotychczasowego dłużnika. Wyrok rozwodowy lub porozumienie między Wami nie zastępują decyzji banku. Jeśli druga strona nie spełnia kryteriów, bank może odmówić, a umowa pozostaje bez zmian.
Najczęstsze elementy procedury bankowej przy przejęciu długu:
- Dochody i koszty utrzymania osoby, która ma przejąć zobowiązanie.
- Historia spłat i aktualne saldo, bank zwykle analizuje ciągłość spłat.
- Inne zobowiązania (DTI) i dane z BIK, bo wpływają na zdolność.
- Wniosek i aneks z podpisami, bez tego nie ma zmiany dłużnika.
Porozumienie lub ugoda: jak podzielić spłatę, żeby było bezpiecznie?
Porozumienie rozwodowe lub ugoda porządkują rozliczenia między Wami, lecz bank nadal egzekwuje umowę. Dlatego w porozumieniu potrzebujesz mechanizmów operacyjnych: stałych przelewów, terminów, potwierdzeń spłat i konsekwencji za opóźnienia. Przykład: jeśli rata to 900 zł, a płacicie po połowie, wpisz 450 zł płatne do konkretnego dnia miesiąca, wraz z numerem rachunku kredytu.
- Ustal rachunek i tytuł przelewu, aby dało się łatwo wykazać spłatę rat.
- Wpisz zasady zwrotu w razie spłaty całości przez jedną osobę.
- Dodaj plan awaryjny, np. „gdy brak wpłaty do dnia X, druga strona opłaca ratę, a zaległa strona zwraca w terminie Y”.
- Ustal sposób potwierdzania spłat, np. zrzut potwierdzenia przelewu do wspólnego folderu lub mail po każdej racie.
Gdy jedna osoba przestaje płacić: konsekwencje dla drugiej i dla BIK
Jeśli boisz się, że druga strona przestanie płacić, liczy się czas reakcji. Przy wspólnym zobowiązaniu bank może oczekiwać spłaty od Ciebie, a w systemach informacji kredytowej liczy się terminowość umowy.
BIK, zasady które najczęściej mają znaczenie praktyczne:
- 60 dni, gdy opóźnienie przekracza ten próg, wchodzą w grę zasady przetwarzania danych bez zgody.
- 30 dni, liczone od poinformowania o zamiarze przetwarzania danych, po tym czasie może nastąpić przetwarzanie bez zgody.
- 5 lat, tyle może trwać przetwarzanie danych po zamknięciu zobowiązania, jeśli spełniono warunki progowe.
Dodatkowo BIK opisuje cykl aktualizacji informacji: bank przekazuje dane do BIK w 7 dni, a BIK wprowadza je w kolejne 7 dni.
Plan na pierwsze 48 godzin, gdy druga strona nie płaci:
- Zabezpiecz terminowość: opłać ratę, aby nie było opóźnienia w umowie.
- Zbierz dowody: potwierdzenie przelewu, saldo, harmonogram, komunikację z drugą stroną.
- Wezwij do zwrotu: wyślij krótkie wezwanie na piśmie (mail, wiadomość, list), z kwotą i terminem.
- Równolegle uruchom procedury: jeśli sytuacja się powtarza, złóż w banku wniosek o zmianę dłużnika albo o rozwiązanie ograniczające ryzyko, zgodnie z zasadami banku.
Jak odciąć ryzyko długów byłego małżonka przed i po rozwodzie?
Najwięcej szkód powstaje nie przez sam kredyt, tylko przez produkty towarzyszące: limity w koncie, karty dodatkowe, wspólne rachunki, upoważnienia do konta i płatności cykliczne. Jeśli chcesz ograniczyć ryzyko, uporządkuj tę warstwę możliwie szybko. W relacji z bankiem liczą się dyspozycje potwierdzone na piśmie lub w bankowości elektronicznej.
- Odwołaj pełnomocnictwa i dostępy do rachunków, jeśli nie są potrzebne.
- Wyłącz karty dodatkowe i ustaw limity transakcyjne na rozsądnym poziomie.
- Zamknij wspólne limity lub zmień je na indywidualne produkty.
- Sprawdź płatności cykliczne, aby nie generowały zaległości i sporów o „kto miał opłacić”.
Dokumenty i kroki przed rozmową z bankiem: co przygotować?
Bank szybciej podejmuje decyzję, gdy widzi pełny obraz: umowę kredytu, historię spłat, dokumenty o zmianie sytuacji rodzinnej oraz, jeśli w grę wchodzi przejęcie długu, dane o dochodach i kosztach osoby przejmującej zobowiązanie. W przypadku kredytu konsumenckiego pamiętaj, że ustawa określa jego zakres kwotowy, obecnie do 255 550 zł, co wpływa na obowiązki informacyjne i prawa konsumenta.
Pakiet dokumentów, który zwykle robi różnicę:
- Umowa kredytu i harmonogram, plus informacje o ewentualnych aneksach.
- Historia spłat i potwierdzenia przelewów, najlepiej z ostatnich 12 miesięcy.
- Dokumenty dochodowe osoby przejmującej dług, jeśli składasz wniosek o zmianę dłużnika.
- Dokument potwierdzający zmianę sytuacji, np. orzeczenie o rozwodzie lub umowa rozdzielności majątkowej, jeśli bank tego wymaga.
Checklista: co zrobić krok po kroku
- Sprawdź stronę umowy: czy kredyt jest na jedną osobę czy na dwie, oraz jakie są zasady spłaty i ewentualnych zmian.
- Ustal warstwy odpowiedzialności: umowa, art. 30 KRO (zwykłe potrzeby rodziny), art. 41 KRO (majątek wspólny i zgody).
- Zbierz dokumenty: umowa kredytu, harmonogram, potwierdzenia spłat z ostatnich 12 miesięcy, historia rachunku, korespondencja z bankiem.
- Ustal stan faktyczny: kto faktycznie płaci raty dziś, z jakiego rachunku, w jakich terminach, czy są opóźnienia.
- Przygotuj projekt porozumienia: kwoty, terminy, rachunek spłaty, zasady zwrotu, plan awaryjny w razie braku spłaty.
- Wyczyść wspólne produkty: odwołaj pełnomocnictwa, wyłącz karty dodatkowe, ustaw limity, zamknij wspólne limity w koncie.
- Złóż do banku konkretny wniosek: przejęcie długu, zmiana dłużnika, zmiana rachunku spłat, lub inne dyspozycje wymagane przez bank.
- Zabezpiecz dowody: zapisuj potwierdzenia przelewów, tytuły płatności, uzgodnienia mailowe, notatki z rozmów.
FAQ: najczęściej zadawane pytania
Czy po rozwodzie bank może żądać rat kredytu gotówkowego od byłego małżonka, który nie podpisał umowy?
Zwykle bank żąda rat od strony umowy. Wyjątkiem mogą być zobowiązania na zwykłe potrzeby rodziny, gdzie może działać art. 30 KRO.
Czy mogę odpowiadać za kredyt wzięty przez małżonka na potrzeby rodziny, jeśli nie podpisywałem umowy?
Tak, w określonych sytuacjach może działać odpowiedzialność małżonków za zobowiązania zaciągnięte w sprawach zwykłych potrzeb rodziny (art. 30 KRO).
Czy rozdzielność majątkowa automatycznie odcina mnie od wspólnego kredytu gotówkowego?
Nie. Rozdzielność porządkuje majątek, ale nie usuwa podpisu pod umową. Jeśli jesteś stroną umowy, odpowiadasz wobec banku do czasu formalnej zmiany dłużnika.
Co oznacza odpowiedzialność solidarna przy kredycie gotówkowym na dwie osoby po rozwodzie?
Bank może żądać spłaty całości od jednego lub obu dłużników. Rozliczenie tego, kto za kogo zapłacił, odbywa się później między Wami.
Czy bank może prowadzić egzekucję z majątku wspólnego, jeśli nie wyrażałem zgody na kredyt?
To zależy od zasad z KRO, w tym art. 41 KRO, oraz okoliczności powstania zobowiązania. Znaczenie ma zgoda drugiego małżonka oraz cel długu.
Czy da się przepisać kredyt gotówkowy na byłego małżonka, jeśli w wyroku jest zapis, że on spłaca?
Tak, ale tylko za zgodą banku i po podpisaniu aneksu zmieniającego dłużnika. Sam wyrok nie zastępuje decyzji banku.
Co się dzieje w BIK, gdy po rozwodzie druga osoba spóźnia się z ratą wspólnego kredytu?
BIK zapisuje terminowość spłat umowy, więc opóźnienie wpływa na historię zobowiązania. Poważne opóźnienia mogą skutkować przetwarzaniem danych przez 5 lat przy spełnieniu warunków progowych.
Jakie dokumenty bank zwykle potrzebuje przy wniosku o przejęcie długu po rozwodzie?
Najczęściej: umowa kredytu, harmonogram, historia spłat, dokumenty dochodowe osoby przejmującej dług oraz dokument potwierdzający zmianę sytuacji rodzinnej.
Słowniczek pojęć
Źródła i podstawa prawna
- Kancelaria Sejmu (ISAP): Kodeks rodzinny i opiekuńczy, tekst ujednolicony (art. 30 i 41), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz PDF
- Kancelaria Sejmu (ISAP): Kodeks cywilny, Dz.U. 2025 poz. 1071 (t.j., obwieszczenie 25/07/2025 r.), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz PDF
- Dziennik Ustaw: ustawa o kredycie konsumenckim, tekst jednolity ogłoszony 10/10/2025 r., poz. 1362, dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz
- BIK: zasady przetwarzania danych po opóźnieniach (m.in. 60 dni, 30 dni, 5 lat), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz
- BIK: terminy aktualizacji informacji (m.in. 7 dni + 7 dni), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz
- UOKiK: informacje dla konsumentów o kredycie konsumenckim (m.in. odstąpienie w 14 dni), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz
- KNF: przewodnik po kredycie konsumenckim (PDF, 2018), dostęp: 15/02/2026 r. Otwórz PDF
Dane liczbowe aktualne na dzień: 15/02/2026 r.
Co możesz zrobić po przeczytaniu tego artykułu?
- Spisz zasady spłaty: kwoty, terminy, rachunek, plan awaryjny i sposób potwierdzania wpłat.
- Złóż w banku wniosek o zmianę dłużnika lub przejęcie długu, jeśli jedna osoba ma przejąć odpowiedzialność.
- Zamknij źródła ryzyka: pełnomocnictwa, karty dodatkowe, limity, wspólne rachunki i produkty, które generują dług.
Aktualizacja artykułu: 15 lutego 2026 r.
Autor: Jacek Grudniewski
Ekspert ds. produktów finansowych i pasjonat rynku nieruchomości
Kontakt przez LinkedIn:
https://www.linkedin.com/in/jacekgrudniewski/
Artykuł ma charakter informacyjno-edukacyjny. Treści nie stanowią porady prawnej ani finansowej ani nie są indywidualną rekomendacją. Materiał nie jest usługą doradztwa; ma charakter ogólny i nie uwzględnia Twojej sytuacji. Przed złożeniem wniosku lub podpisaniem umowy porównaj warunki w banku i w dokumentach produktowych oraz – w razie potrzeby – skonsultuj się z uprawnionym specjalistą (np. NOTUS Finanse, Expander lub Lendi). Artykuł może zawierać linki afiliacyjne.
Jacek Grudniewski
Nazywam się Jacek Grudniewski. Od 20 lat specjalizuję się w promocji usług bankowych w modelu afiliacyjnym. Jestem ekonomistą, a doświadczenie w branży finansowej zdobywałem, pracując jako przedstawiciel ubezpieczeniowo-finansowy w ING Nationale-Nederlanden / ING Usługi Finansowe. Od 2006 roku rozwijam sieć poradników, w których publikuję analizy ofert oraz materiały dotyczące promocji bankowych.
Zobacz również
Wpływ inflacji i stóp procentowych na ratę Twojego kredytu – co musisz wiedzieć?
Ubezpieczenie kredytu gotówkowego – czy jest obowiązkowe i jak odzyskać składkę przy wcześniejszej spłacie?
